कोजागिरी पौर्णिमा कधी? पूजेचा शुभ मुहूर्त, चंद्रप्रकाशात दूध ठेवण्याची परंपरा आणि धार्मिक महत्त्व जाणून घ्या

कोजागिरी पौर्णिमा नेमकी कधी साजरी करायची, 25 ऑक्टोबरला की 26 ऑक्टोबरला, असा प्रश्न अनेकांना पडला आहे. यंदा कोजागिरी पौर्णिमेची तिथी 25 ऑक्टोबर 2026 रोजी सकाळी सुरू होऊन 26 ऑक्टोबर रोजी सकाळी संपणार आहे. त्यामुळे 25 ऑक्टोबरच्या रात्री कोजागिरी पौर्णिमेची पूजा करण्याला महत्त्व आहे. या दिवशी देवी लक्ष्मीची आराधना, चंद्रदर्शन आणि चंद्रप्रकाशात दूध ठेवण्याची परंपरा पाळली जाते.

कोजागिरी पौर्णिमेचे धार्मिक महत्त्व

कोजागिरी पौर्णिमेला शरद पौर्णिमा असेही म्हटले जाते. अश्विन महिन्यात येणाऱ्या या पौर्णिमेला हिंदू धर्मात विशेष महत्त्व आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, या रात्री देवी लक्ष्मी पृथ्वीवर भ्रमण करते आणि कोण जागे राहून तिची आराधना करत आहे, हे पाहते. त्यामुळे या उत्सवाला ‘कोजागिरी’ हे नाव पडल्याचे सांगितले जाते. या दिवशी देवी लक्ष्मीची पूजा करून सुख, समृद्धी आणि भरभराटीसाठी प्रार्थना केली जाते.

कोजागिरी पौर्णिमेचा शुभ मुहूर्त

25 ऑक्टोबर 2026 रोजी संध्याकाळी 4:42 ते 6:42 हा पूजेसाठी शुभ काळ असल्याचे सांगितले जाते. मात्र, स्थानानुसार मुहूर्तात फरक असू शकतो. त्यामुळे आपल्या शहरातील पंचांग तपासून पूजा करण्याची वेळ निश्चित करावी.

कोजागिरी पौर्णिमेची पूजा कशी करावी?

• संध्याकाळी स्नान करून स्वच्छ कपडे परिधान करावेत.
• पूजेची जागा स्वच्छ करून देवी लक्ष्मीची मूर्ती किंवा प्रतिमा स्थापित करावी.
• देवीसमोर दिवा लावून फुले, फळे, मिठाई आणि नैवेद्य अर्पण करावा.
• देवी लक्ष्मीची आरती करून कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना करावी.
• रात्री चंद्रदर्शनानंतर चंद्राला अर्घ्य देण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी पाळली जाते.
• दूध किंवा मसाला दूध चंद्रप्रकाशात ठेवून नंतर प्रसाद म्हणून ग्रहण करण्याची प्रथा आहे.

पूजेच्या पद्धती प्रदेश आणि कुटुंबपरंपरेनुसार बदलू शकतात.

चंद्रप्रकाशात दूध ठेवण्याची परंपरा का आहे?

कोजागिरीच्या रात्री चंद्र सोळा कलांनी परिपूर्ण असतो आणि त्याच्या किरणांतून अमृतवर्षाव होतो, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. त्यामुळे या रात्री दूध किंवा खीर चंद्रप्रकाशात ठेवण्याची प्रथा रूढ झाली. महाराष्ट्रात अनेक कुटुंबे मसाला दूध तयार करून एकत्र बसत कोजागिरीचा आनंद घेतात. या परंपरेमुळे सणाला कौटुंबिक आणि सांस्कृतिक महत्त्वही प्राप्त झाले आहे.

यंदा कोजागिरी पौर्णिमेची तिथी आणि पूजेचा मुहूर्त लक्षात घेऊन तयारी करा. धार्मिक विधी करताना स्थानिक पंचांग आणि आपल्या कुटुंबातील परंपरेनुसार वेळ निश्चित करणे योग्य ठरेल.