शारदीय नवरात्रीची सहावी माळ! देवी कात्यायनीला मधाचा नैवेद्य का अर्पण करतात? जाणून घ्या मंत्र आणि पूजेचे महत्त्व
शारदीय नवरात्रीचा उत्साह सर्वत्र पाहायला मिळत असून, शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर रोजी नवरात्रीची सहावी माळ साजरी केली जाणार आहे. या दिवशी दुर्गा मातेच्या सहाव्या स्वरूपातील देवी कात्यायनीची पूजा केली जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार, देवी कात्यायनी या शक्ती, धैर्य आणि संकटांवर मात करण्याचे प्रतीक मानल्या जातात. त्यामुळे या दिवशी भक्तिभावाने देवीची पूजा करून तिचा आशीर्वाद घेण्याची परंपरा आहे. जाणून घेऊया देवी कात्यायनीची पूजा कशी करावी, कोणता मंत्र म्हणावा आणि देवीला कोणता नैवेद्य अर्पण करावा.
कोण आहेत देवी कात्यायनी?
पौराणिक कथेनुसार, महर्षी कात्यायन यांनी देवी भवानीची कठोर तपश्चर्या केली होती. त्यांच्या भक्तीवर प्रसन्न होऊन देवीने त्यांच्या घरी कन्यारूपात जन्म घेतला. त्यामुळे देवीला कात्यायनी हे नाव मिळाल्याची मान्यता आहे. देवीच्या या स्वरूपाला 4 हात असून, एका हातात तलवार आणि दुसऱ्या हातात कमळाचे फूल असल्याचे वर्णन आढळते. देवीचे वाहन सिंह आहे. तिचे हे रूप अन्यायाविरुद्ध लढण्याची शक्ती आणि वाईट प्रवृत्तींवर विजय मिळवण्याचा संदेश देते.
देवी कात्यायनीची पूजा कशी करावी?
नवरात्रीच्या सहाव्या माळेला सकाळी लवकर उठून स्नान करावे आणि स्वच्छ कपडे परिधान करावेत. त्यानंतर घरातील पूजास्थान स्वच्छ करून देवी कात्यायनीची प्रतिमा किंवा फोटो स्थापित करावा. पूजास्थळी गंगाजल शिंपडून तुपाचा दिवा लावावा. देवीला कुंकू, अक्षता, फुले आणि ओढणी अर्पण करून मनोभावे प्रार्थना करावी.
यानंतर देवीच्या मंत्राचा जप करावा. इच्छेनुसार दुर्गा चालीसा किंवा दुर्गासप्तशतीचे पठण करता येते. पूजेच्या शेवटी देवीची आरती करून कुटुंबाच्या सुखसमृद्धीसाठी आणि जीवनातील अडचणी दूर होण्यासाठी प्रार्थना करावी.
देवी कात्यायनीचा मंत्र कोणता?
देवीची उपासना करताना पुढील मंत्राचा जप करता येतो.
ॐ देवी कात्यायन्यै नमः॥
याशिवाय देवीच्या स्तुतीसाठी पुढील श्लोक म्हणता येतो.
चन्द्रहासोज्ज्वलकरा शार्दूलवरवाहना।
कात्यायनी शुभं दद्याद् देवी दानवघातिनी॥
श्रद्धेनुसार मंत्राचा जप 11, 21 किंवा 108 वेळा केला जातो. मात्र, ठरावीक संख्येने जप करणे बंधनकारक नाही.
देवीला कोणता भोग अर्पण करावा?
धार्मिक मान्यतेनुसार, देवी कात्यायनीला मध प्रिय मानला जातो. त्यामुळे सहाव्या माळेला देवीसमोर मध किंवा मधापासून तयार केलेला गोड पदार्थ नैवेद्य म्हणून ठेवता येतो. पूजेनंतर नैवेद्य प्रसाद म्हणून वाटण्याची प्रथा आहे.
सहाव्या माळेचा शुभ रंग आणि फुले
काही धार्मिक परंपरांमध्ये देवी कात्यायनीच्या पूजेसाठी लाल रंगाला महत्त्व दिले जाते. या दिवशी लाल रंगाचे कपडे परिधान करण्याची प्रथा आहे. देवीला जास्वंद आणि गुलाबाची फुले अर्पण करणेही शुभ मानले जाते. मात्र, नवरात्रीतील रंगांची परंपरा प्रदेश आणि पंचांगानुसार बदलू शकते.
पूजेचा शुभ मुहूर्त
16 ऑक्टोबर 2026 रोजी पूजेसाठी दिलेले प्रमुख मुहूर्त पुढीलप्रमाणे आहेत.
ब्रह्म मुहूर्त: पहाटे 4 वाजून 52 मिनिटे ते 5 वाजून 40 मिनिटे
अभिजित मुहूर्त: सकाळी 11 वाजून 49 मिनिटे ते दुपारी 12 वाजून 35 मिनिटे
गोधूळ मुहूर्त: सायंकाळी 5 वाजून 51 मिनिटे ते 6 वाजून 16 मिनिटे
हे मुहूर्त दिलेल्या पंचांगातील वेळांनुसार आहेत. स्थानिक पंचांगानुसार वेळांमध्ये फरक असू शकतो.
नवरात्रीची सहावी माळ ही देवीच्या शक्तीची उपासना करण्याची संधी मानली जाते. या दिवशी मनोभावे पूजा, मंत्रजप आणि आरती करून भक्त देवीचा आशीर्वाद घेतात.
जय महाराष्ट्र न्यूजवर ताज्या बातम्या आणि ब्रेकिंग न्यूज वाचा. अधिक माहितीसाठी भारताच्या बातम्या ब्राउझ करा.