IRCTC Math Captcha Viral Photo: रेल्वेचे कन्फर्म तिकीट बुक करणे किंवा PNR स्टेटस तपासणे ही प्रवाशांसाठी नेहमीच एक मोठी कसरत असते. त्यातच जर तिकीट बुकिंगदरम्यान गणिताचे अवघड समीकरण सोडवावे लागले तर प्रवाशांची काय अवस्था होईल? सध्या सोशल मीडियावर असाच एक फोटो वेगाने व्हायरल होत असून, त्यात तिकीट स्टेटस पाहण्यासाठी [(9876 × 543 – 2468) ÷ 4 = ?] यांसारखे कठीण गणित सोडवण्यास सांगितल्याचे दिसत होते. हा स्क्रीनशॉट पाहून नेटिझन्सनी ‘PNR स्टेटस चेक करण्यासाठी आता गणितज्ञ व्हावे लागेल का?’ किंवा ‘IRCTC प्रवाशांना JEE Advanced परीक्षेची तयारी करायला लावत आहे का?’ अशा गमतीशीर प्रतिक्रिया देत रेल्वे प्रशासनाला ट्रोल करण्यास सुरुवात केली होती.
Pnr status hi toh check kr rha maaf kr do😭 https://t.co/WRLx8N0t5T — Wellu (@Wellutwt) September 20, 2026
IRCTC चे स्पष्टीकरण: फोटो बनावट आणि AI-जनरेटेड
प्रवाशांमध्ये वाढणारा हा गोंधळ आणि पसरणाऱ्या अफवा लक्षात घेऊन ‘इंडियन रेल्वे केटरिंग अँड टुरिझम कॉर्पोरेशन’ने (IRCTC) तात्काळ अधिकृत स्पष्टीकरण जारी केले आहे. संस्थेने स्पष्ट केले की, इंटरनेटवर फिरणारा तो स्क्रीनशॉट पूर्णपणे बनावट, छेडछाड केलेला किंवा AI (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) च्या साहाय्याने तयार केलेला आहे. IRCTC च्या अधिकृत पोर्टलवर किंवा ॲपवर असा कोणताही क्लिष्ट कॅप्चा (CAPTCHA) वापरला जात नाही; प्रवाशांच्या सोयीसाठी तेथे केवळ अत्यंत सोपी, दोन अंकी बेरीज किंवा वजाबाकी विचारली जाते.
कॅप्चा (CAPTCHA) सुरक्षा यंत्रणेचे महत्त्व आणि उद्देश
संस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार, ई-तिकीट वेबसाइटवर कॅप्चा प्रणालीचा वापर केवळ सुरक्षेच्या कारणास्तव केला जातो. या यंत्रणेची मुख्य वैशिष्ट्ये जाणीवपूर्वक तयार करण्यात आली आहेत:
बॉट्सना आळा: लॉगिन करणारी व्यक्ती खरी माणूस आहे की एखादा संगणकीय ऑटोमेटेड प्रोग्राम (Bot/Software), याची अचूक पडताळणी करणे.
दलालांच्या गैरप्रकारांवर बंदी: ऑटोमेटेड सॉफ्टवेअरचा गैरवापर करून काही सेकंदांत सर्व तिकिटे बुक करणाऱ्या तिकीट दलालांना रोखणे.
सामान्य प्रवाशांना समान संधी: तात्काळ व सामान्य बुकिंगदरम्यान सर्वसामान्य प्रवाशांना तिकीट मिळण्यासाठी योग्य वेळ आणि समान संधी उपलब्ध करून देणे.
प्रवाशांनी अफवांवर विश्वास न ठेवण्याचे रेल्वेचे आवाहन
सोशल मीडियावरील अशा दिशाभूल करणाऱ्या पोस्ट्समुळे प्रवाशांमध्ये विनाकारण घबराट आणि गोंधळ निर्माण होतो. त्यामुळे रेल्वे प्रशासनाने सर्व प्रवाशांना आवाहन केले आहे की, कोणत्याही अनधिकृत स्क्रीनशॉट किंवा अफवांवर डोळे झाकून विश्वास ठेवू नये. प्रवाशांनी तिकीट बुकिंग, PNR स्टेटस किंवा इतर सेवांसाठी केवळ IRCTC च्या अधिकृत संकेतस्थळाला (http://www.irctc.co.in) थेट भेट देऊन खात्री करावी.
ऑनलाईन तिकीट प्रणाली अधिक सुरक्षित आणि सोपी
IRCTC कडून सातत्याने आपल्या सुरक्षा प्रणालींमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या आधारे सुधारणा केल्या जातात, जेणेकरून सायबर धोके आणि बनावट सॉफ्टवेअर रोखता येतील. कॅप्चा सुरक्षेचा हेतू प्रवाशांना त्रास देणे हा नसून त्यांचा डेटा व तिकीट बुकिंग प्रक्रिया सुरक्षित ठेवणे हाच आहे. त्यामुळे बनावट फोटोंवर विश्वास न ठेवता प्रवाशांनी अधिकृत व्यासपीठाचा वापर करण्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
