अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी मंगळवारी इराणमधील “47 वर्षांची खंडणी, भ्रष्टाचार आणि मृत्यू” संपवण्याची शपथ घेतली आहे. त्याचवेळी अमेरिका आणि इस्रायलने मंगळवारच्या अंतिम मुदतीपूर्वी इराणच्या पायाभूत सुविधा आणि ऊर्जा स्थळांना लक्ष्य केले. “आज रात्री एक संपूर्ण संस्कृती नष्ट होईल, जी पुन्हा कधीही परत आणता येणार नाही. मला तसे व्हावे असे वाटत नाही, पण कदाचित ते होईलच,” असे ट्रम्प ‘ट्रुथ सोशल’वर म्हणाले.
होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा उघडण्यासाठी किंवा पायाभूत सुविधांच्या विनाशाला सामोरे जाण्यासाठी ट्रम्प यांनी दिलेल्या मुदतीच्या सुमारे बारा तास आधी, अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर पायाभूत सुविधा आणि ऊर्जा प्रकल्पांना लक्ष्य करून नवीन हल्ले केल्यानंतर हे वक्तव्य आले आहे. “आता संपूर्ण सत्तापालट झाला आहे, जिथे वेगळ्या, अधिक हुशार आणि कमी कट्टर विचारांचे वर्चस्व आहे. जगाच्या प्रदीर्घ आणि गुंतागुंतीच्या इतिहासातील सर्वात महत्त्वाच्या क्षणांपैकी एक क्षण आज रात्री आपल्याला कळेल. 47 वर्षांची लूटमार, भ्रष्टाचार आणि मृत्यू अखेर संपुष्टात येईल,” असे ट्रम्प यांच्या सोशल मीडिया पोस्टमध्ये म्हटले आहे. या हल्ल्यांमध्ये इराणचे प्रमुख तेल केंद्र असलेल्या आणि देशाची जीवनरेखा मानल्या जाणाऱ्या प्रमुख तेल टर्मिनलचे ठिकाण असलेल्या खारग बेटालाही लक्ष्य करण्यात आले. पर्शियन आखातातील हे बेट इराणच्या तेल निर्यातीपैकी सुमारे 90 टक्के तेल हाताळते. अलीकडील हल्ल्यांमध्ये निवासी भागांव्यतिरिक्त किमान दोन पूल आणि एका महत्त्वाच्या महामार्गाला लक्ष्य करण्यात आले. शहरियार शहरातील एका निवासी इमारतीवर स्फोटक वस्तूने हल्ला करण्यात आला. ज्यात किमान नऊ जण ठार झाले. तर इतर पंधरा जण जखमी झाल्याचे सांगण्यात येत आहे.
हल्ल्यांनंतर, इस्रायली लष्कराने इराणच्या पायाभूत सुविधांच्या ठिकाणांवरील हल्ल्यांची फेरी पूर्ण केल्याचे सांगितले. तेहरानने करार करण्यास आणि होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा उघडण्यास नकार दिल्यास, 6 एप्रिलपर्यंत हल्ले होतील, अशी ट्रम्प यांनी अनेकदा आठवण करून दिल्यानंतर इराणच्या पायाभूत सुविधांवर हे नवीन हल्ले झाले आहेत. त्यानंतर त्यांनी ही अंतिम मुदत आणखी 24 तासांनी पुढे ढकलून मंगळवारपर्यंत केली (जी 8 एप्रिल रोजी भारतीय प्रमाणवेळेनुसार सकाळी 5.30 वाजता संपेल). ट्रम्प यांनी यापूर्वी 23 मार्चची अंतिम मुदत दिली होती. परंतु राष्ट्राध्यक्षांनी धमक्या देणे, विलंब जाहीर करणे आणि वॉशिंग्टन तेहरानसोबत चर्चा करत असल्याचा दावा करणे किंवा इराणी राजवट युद्धविरामाची मागणी करत असल्याचा दावा करणे, या भूमिकांमध्ये हेलकावे खाल्ल्याने ती मुदत अनेक वेळा बदलली.
शांतता चर्चेसाठी सज्ज होण्याकरिता इराणने, हमी आणि युद्धकाळातील नुकसानीची भरपाई यांसह इतर अनेक मागण्या केल्या असून, ट्रम्प यांच्या युद्धविराम प्रस्तावाला आपला नकार पुन्हा एकदा स्पष्ट केला आहे. “त्यांच्याकडे पूल नसतील. त्यांच्याकडे वीज प्रकल्प नसतील. त्यांच्याकडे काहीही नसेल,” असा इशारा ट्रम्प यांनी दिला होता. अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांनी यापूर्वीही मुदतवाढ दिली आहे. परंतु मंगळवारी रात्री 8 वाजताची अंतिम मुदत हीच अंतिम असेल, असे सुचवले होते.
