अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यात सातत्याने चर्चा सुरू असून दोन्ही देशांच्या व्यापार प्रतिनिधींमधील संवादही सक्रिय आहे, अशी माहिती व्हाईट हाऊसने मंगळवारी दिली. व्हाईट हाऊसच्या प्रवक्त्या कॅरोलिन लीव्हिट यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले की, “राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प आणि त्यांची व्यापार टीम भारताशी अत्यंत गंभीर आणि सकारात्मक चर्चा करत आहेत. ट्रम्प यांना पंतप्रधान मोदी यांचा मोठा आदर आहे आणि ते परस्परांशी वारंवार संवाद साधतात.” गेल्या आठवड्यात दक्षिण कोरियात झालेल्या कार्यक्रमात ट्रम्प यांनी भारतासोबत व्यापार करार करण्याची इच्छा व्यक्त केली होती. हे वक्तव्य त्या पार्श्वभूमीवर महत्त्वाचे ठरते, कारण गेल्या काही महिन्यांत अमेरिकेने भारतीय आयातीवरील शुल्क दुप्पट करून 50 टक्के केले होते. हा निर्णय भारताने रशियाकडून तेल खरेदी चालू ठेवल्यामुळे घेतल्याचे सांगण्यात आले होते. त्यानंतर भारतीय तेल शुद्धीकरण कंपन्यांनी अमेरिकेच्या निर्बंधांनंतर रशियन तेल खरेदीत कपात केली.
व्हाईट हाऊसच्या प्रवक्त्या लीव्हिट यांनी पुढे सांगितले की, “राष्ट्राध्यक्षांना भारत-अमेरिका संबंधांविषयी अत्यंत आत्मीयता आणि विश्वास आहे. काही आठवड्यांपूर्वी त्यांनी व्हाईट हाऊसमधील ओव्हल ऑफिसमध्ये दिवाळी साजरी करताना पंतप्रधान मोदींशी थेट संवाद साधला.” त्यांनी हेही सांगितले की, अमेरिकेचे भारतातील राजदूत सर्जियो गोर यांनी दोन्ही देशांतील व्यापार चर्चेला गती दिली असून, नवी दिल्लीसोबतच्या चर्चांना "गंभीर आणि फलदायी" वळण मिळाले आहे. ट्रम्प यांनी काही दिवसांपूर्वीच भारताने रशियाकडून होणाऱ्या तेल खरेदीत कपात केल्याचे सांगितले होते. त्यांच्या मते, भारताने या विषयावर “अतिशय चांगली भूमिका” घेतली आहे. ट्रम्प प्रशासनाने युक्रेन युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर रशियावर आर्थिक निर्बंध आणि ऊर्जा व्यापारावरील मर्यादा लादून त्याला जागतिक स्तरावर वेगळे करण्याचा प्रयत्न सुरू ठेवला आहे.
दरम्यान, भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने ट्रम्प यांच्या वक्तव्यांवर प्रतिक्रिया देताना सांगितले की, देशाच्या ऊर्जा धोरणाचा निर्णय राष्ट्रीय हित आणि ग्राहकांच्या कल्याणावर आधारित आहे. मंत्रालयाचे प्रवक्ते रंधीर जैस्वाल म्हणाले, “भारत तेल आणि वायूचा मोठा आयातदार आहे. आमचे धोरण हे भारतीय ग्राहकांच्या हिताचे रक्षण करण्यावर केंद्रित आहे. आमची आयात धोरणे या उद्दिष्टांनुसार ठरवली जातात.” त्यांनी हेही स्पष्ट केले की भारताने नेहमीच ऊर्जा पुरवठा स्थिर ठेवण्यासाठी आणि किंमती नियंत्रित ठेवण्यासाठी विविध देशांकडून पुरवठा वाढवण्यावर भर दिला आहे.
गेल्या काही महिन्यांत अमेरिकेने भारतावर उच्च व्यापार शुल्क लावल्यामुळे दोन्ही देशांतील संबंधांमध्ये तणाव निर्माण झाला आहे. अमेरिकेने भारताच्या रशियासोबतच्या तेल व्यापाराला प्रत्युत्तर म्हणून 50 टक्क्यांपर्यंत टॅरिफ लावले. भारताने या निर्णयाला “अन्यायकारक, अवैज्ञानिक आणि अयोग्य” म्हटले आहे, तर ट्रम्प यांनी भारत-अमेरिका व्यापार संबंधांना “एकतर्फी आणि असमतोल असलेले व्यवहार” असे संबोधले आहे. तरीही, दोन्ही देशांच्या प्रतिनिधींमध्ये सुरू असलेल्या सततच्या संवादामुळे व्यापार आणि ऊर्जा सहकार्याच्या नव्या शक्यता निर्माण होत असून, तणावाच्या पार्श्वभूमीवरही दोन्ही राष्ट्रे पुन्हा जवळ येत असल्याचे संकेत मिळत आहेत.
