India-America Relations : भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार संबंध सध्या एका अत्यंत नाजूक वळणावर आहेत. फेब्रुवारी 2026 च्या सुरुवातीला अमेरिकेने भारतावरील दंडात्मक टॅरिफ कमी करून दिलासा दिला असला, तरी अमेरिकन खासदार ब्रॅड शर्मन यांनी दिलेल्या एका इशाऱ्याने भारताच्या चिंतेत भर घातली आहे. डोनाल्ड ट्रम्प यांची धोरणे अनिश्चित असल्याने हा दिलासा तात्पुरता ठरू शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
ब्रॅड शर्मन यांचा खळबळजनक दावा
अमेरिकेचे प्रभावशाली खासदार ब्रॅड शर्मन यांनी डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या धोरणांवर कडाडून टीका करताना भारतासाठी एक धोक्याचा इशारा दिला आहे. शर्मन यांच्या मते, ट्रम्प हे भारतावर पुन्हा एकदा मोठा टॅरिफ लावण्यासाठी केवळ एखाद्या 'बहाण्या'च्या शोधात आहेत. भारताने रशियाकडून तेल खरेदी सुरू ठेवल्याचे कारण देत यापूर्वीच 50 टक्केपर्यंत टॅरिफ लादण्यात आला होता. शर्मन यांनी प्रश्न उपस्थित केला की, हंगेरी सारखा देश 90 टक्के तेल रशियाकडून घेतो आणि चीन रशियाचा सर्वात मोठा खरेदीदार आहे, तरीही केवळ भारतालाच का लक्ष्य केले जात आहे?
रशियाचे तेल आणि अमेरिकेचा दबाव
भारत आपल्या गरजेच्या केवळ 21 टक्के कच्चे तेल रशियाकडून खरेदी करतो. मात्र, तरीही अमेरिकेने रशियन तेलाच्या मुद्द्यावरून भारतावर प्रचंड दबाव टाकला होता. ऑगस्ट 2025 मध्ये रशियन तेलामुळे भारतावर 25 टक्के अतिरिक्त दंडात्मक टॅरिफ लादला गेला होता, ज्यामुळे भारतीय मालावर एकूण शुल्क 50 टक्के झाले होते. अलीकडेच झालेल्या व्यापार करारानंतर हे शुल्क कमी करून 18 टक्के करण्यात आले असले, तरी ही कपात 'सशर्त' आहे. जर भारताने पुन्हा रशियाकडून तेल खरेदी वाढवली, तर हे शुल्क पुन्हा लादले जाऊ शकते.
हेही वाचा - India-Bangladesh Relations: पंतप्रधान होताच तारिक रहमान यांचा भारताला पहिला झटका; नेमका काय निर्णय घेतला? वाचा सविस्तर
व्यापार करारावर अनिश्चिततेची टांगती तलवार
भारत आणि अमेरिका यांच्यात 6 फेब्रुवारी 2026 रोजी एका अंतरिम व्यापार करारावर स्वाक्षरी झाली. या करारानुसार भारताने रशियाकडून तेल खरेदी थांबवून अमेरिकेकडून ऊर्जा उत्पादने घेण्याचे मान्य केले आहे. परंतु, ब्रॅड शर्मन यांच्या दाव्यानुसार, ट्रम्प प्रशासन केवळ तांत्रिक मुद्द्यांचा वापर करून भारतावर पुन्हा दबाव आणू शकते. व्यापार कराराची अधिकृत घोषणा पूर्ण होण्यापूर्वीच अशा प्रकारची विधाने समोर आल्याने भारतीय निर्यातदारांमध्ये अस्वस्थता पसरली आहे.
भारतासाठी भविष्यातील आव्हाने
भारताने रशियाकडून होणारी आयात जानेवारी 2026 मध्ये 40.48 टक्क्यांनी घटवली आहे, जे अमेरिकेला दिलेल्या आश्वासनाशी सुसंगत आहे. मात्र, अमेरिकन राजकारणातील अंतर्गत विरोधाभास आणि ट्रम्प यांची 'अमेरिका फर्स्ट' नीती पाहता, भारत-अमेरिका संबंधांत कोणत्याही क्षणी धक्कादायक बदल होऊ शकतो. भारताने आपला 'स्ट्रॅटेजिक ऑटोनॉमी' (सामरिक स्वायत्तता) जपण्याचा प्रयत्न केला, तर अमेरिका पुन्हा एकदा दंडात्मक टॅरिफचा वापर करू शकते, अशी चिन्हे दिसत आहेत.
हेही वाचा - Russian Oil Imports : : रशियन तेलावरून अमेरिका-रशिया आमनेसामने! ट्रम्प यांच्या दाव्यावर भारताची मात्र वेगळीच भूमिका