जगभरातील भू-राजकीय तणावामुळे अनेक देश असुरक्षित बनले आहेत. विशेषतः रशिया, युक्रेन, इस्रायल, इराण किंवा व्हेनेझुएला या देशांचा प्रवास करणे अत्यंत धोकादायक झाले आहे. पर्यटनासाठी किंवा व्यवसायानिमित्त या देशांना भेट दिल्यास जीवाला धोका निर्माण होऊ शकतो, याची जाणीव करून देणाऱ्या सूचना (ॲडव्हायझरीज) अनेक देशांनी आपल्या नागरिकांसाठी जारी केल्या आहेत. अशा परिस्थितींवर सरकार किंवा स्थानिक पोलिसांचे नियंत्रण नसते, कारण तेथील अशांततेमध्ये बाह्य घटकांची भूमिका मोठी असते. उदाहरणार्थ सीमेपलीकडून होणारे बॉम्बहल्ले. तरीही, असे काही देश आहेत जिथे वाढत्या गुन्हेगारीवर फारसे नियंत्रण नाही आणि नागरिकांमध्ये भीती निर्माण करणाऱ्या गुन्हेगारांना (गँगस्टर्सना) रोखण्यात तिथली स्थानिक पोलीस यंत्रणा अपयशी ठरते. ‘नंबेओ’ (Numbeo) वरील ‘वर्ल्ड क्राईम इंडेक्स’नुसार सर्वाधिक गुन्हेगारी दर असलेल्या देशांवर नजर टाकल्यास, त्या यादीतील एकमेव आशियाई देश पाहून तुम्हाला आश्चर्य वाटणार नाही. आमची खात्री आहे की, या देशांमध्ये स्वतःच्या संरक्षणासाठी एखादे शस्त्र बाळगूनही तुम्हाला सुरक्षित वाटणार नाही. पाहुया या देशांची यादी…
1. पापुआ न्यू गिनी : पापुआ न्यू गिनीमधील उच्च गुन्हेगारीचे प्रमाण हे गरिबी, बेरोजगारी, आदिवासींमधील संघर्ष आणि कमकुवत पोलीस यंत्रणा यांच्याशी निगडित आहे. जलद शहरीकरण आणि पोलिसांची मर्यादित उपस्थिती यामुळे गुन्हेगारी टोळ्यांचा प्रभाव आणि स्थानिक वाद वाढीस लागतात.
2. व्हेनेझुएला : व्हेनेझुएलाची राजधानी काराकस येथील गुन्हेगारीमागे दीर्घकाळापासून असलेली आर्थिक अस्थिरता, गरिबी आणि संघटित गुन्हेगारी गटांचा वाढता प्रभाव ही मुख्य कारणे आहेत. कमकुवत संस्था, भ्रष्टाचार आणि पोलिसांची मर्यादित क्षमता यामुळे तेथे असुरक्षिततेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
3. हैती : सशस्त्र टोळ्या हैतीच्या मोठ्या भागावर, विशेषतः राजधानी पोर्ट-ओ-प्रिन्सच्या आसपास नियंत्रण ठेवतात, जिथे त्या अपहरण, खंडणी आणि हत्यांमध्ये सामील आहेत. राजकीय अस्थिरता, गरिबी आणि कमकुवत पोलीस दलामुळे हे संकट अधिकच गंभीर झाले आहे.
4. अफगाणिस्तान : या यादीतील एकमेव आशियाई देश असलेल्या अफगाणिस्तानमध्ये तालिबान राजवटीत गुन्हेगारीचा दर खूप जास्त आहे. येथे खून, चोरी, सशस्त्र दरोडे, हल्ले आणि तस्करी यांसारखे सामान्य गुन्हे घडतात, जे प्रामुख्याने काबूल आणि कंदाहारमध्ये घडतात.
5. दक्षिण आफ्रिका : या देशाला हत्या, दरोडे आणि संघटित गुन्हेगारीसह हिंसक गुन्हेगारीच्या उच्च पातळीचा सामना करावा लागतो. तीव्र असमानता, बेरोजगारी, टोळ्यांची गुन्हेगारी आणि कमकुवत पोलीस दल व न्यायव्यवस्था ही महत्त्वाची कारणे आहेत.
6. होंडुरास : टोळीयुद्ध, अमली पदार्थांची तस्करी आणि संघटित गुन्हेगारीने ऐतिहासिकदृष्ट्या उच्च पातळीच्या हिंसाचाराला हातभार लावला आहे. गरिबी, बेरोजगारी, भ्रष्टाचार आणि तस्करीच्या मार्गांवरील स्पर्धेनेही गुन्हेगारीला खतपाणी घातले आहे.
7. त्रिनिदाद आणि टोबॅगो : बंदुकीच्या गोळीबारातील हिंसाचार आणि टोळीयुद्धातील हत्या ही देशातील गुन्हेगारी समस्येची प्रमुख कारणे आहेत. अमली पदार्थांच्या तस्करीचे मार्ग, अवैध शस्त्रे आणि संघटित टोळ्यांमधील संघर्षामुळे हत्येचे प्रमाण वाढले आहे.
8. सीरिया : अनेक वर्षांच्या गृहयुद्धामुळे कायद्याची अंमलबजावणी कमकुवत झाली आहे आणि तस्करी, सशस्त्र गट, अपहरण व इतर प्रकारच्या गुन्हेगारीसाठी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. आर्थिक कोसळणे, विस्थापन आणि विखुरलेले प्रादेशिक नियंत्रण यामुळे असुरक्षितता आणखी वाढली आहे.
9. जमैका : टोळीयुद्ध आणि बंदुकीच्या गोळीबारातील हिंसाचार ही देशातील हत्येच्या उच्च दरामागील मुख्य कारणे आहेत. सामाजिक विषमता, संघटित गुन्हेगारी आणि प्रदेश व अवैध बाजारपेठांवरील स्पर्धा देखील सततच्या हिंसाचाराला हातभार लावतात.
10. गयाना : हिंसक गुन्हेगारी ही आर्थिक विषमता, अमली पदार्थांची तस्करी आणि काही शहरी व दुर्गम भागांतील गुन्हेगारी कारवायांशी निगडित आहे. विरळ लोकवस्तीच्या प्रदेशांतील मर्यादित पोलीस यंत्रणा आणि सीमापार तस्करीमुळे कायद्याची अंमलबजावणी अधिक कठीण होऊ शकते.