FSSAI Ban Analog Paneer: ‘अ‍ॅनालॉग’ उत्पादनांची पनीर म्हणून विक्री करण्यावर बंदी; FSSAI कडून लेबलिंगचे कडक नियम जारी

FSSAI Ban Analog Paneer: बाजारात अस्सल पनीर म्हणून विकल्या जाणाऱ्या भेसळयुक्त किंवा दुग्धजन्य नसलेल्या ‘अ‍ॅनालॉग’ (पर्यायी) उत्पादनांवर कडक कारवाई करण्यासाठी ‘भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानके प्राधिकरण’ (FSSAI) पूर्णपणे सज्ज झाले आहे. प्राधिकरणाने स्पष्ट केले आहे की, दुधापासून न बनवलेल्या कोणत्याही उत्पादनाच्या नावात, लेबलिंगमध्ये किंवा मार्केटिंगमध्ये ‘पनीर’ या शब्दाचा वापर आता अजिबात करता येणार नाही. अशी उत्पादने त्यांच्या वास्तविक घटकांची स्पष्ट ओळख दर्शवूनच ग्राहकांसमोर विकली जावीत, असा स्पष्ट नियम करण्यात आला आहे.

अ‍ॅनालॉग पनीरच्या विक्री आणि लेबलिंगवर निर्बंध

FSSAI ने अ‍ॅनालॉग पनीरच्या विक्री, नामकरण आणि लेबलिंगबाबत अत्यंत कडक नियम प्रस्तावित केले आहेत. या प्रस्तावित नियमांनुसार, दुधापासून मिळणाऱ्या घटकांऐवजी वनस्पती तेल, स्टार्च किंवा इतर दुग्ध-व्यतिरिक्त घटकांपासून बनवलेल्या उत्पादनांच्या लेबलिंग आणि मार्केटिंगमध्ये ‘पनीर’ हा शब्द वापरण्यावर पूर्ण बंदी घालण्याचा उद्देश आहे. ग्राहकांना आपण नेमके काय खरेदी करत आहोत आणि त्या उत्पादनाचे खरे स्वरूप काय आहे, याबाबत कोणतीही दिशाभूल होऊ नये हा यामागील मुख्य उद्देश आहे. ही नवीन अट केवळ येणाऱ्या नवीन उत्पादनांपुरती मर्यादित नसून, ज्या अ‍ॅनालॉग उत्पादनांनी आधीच परवाना किंवा नोंदणी मिळवली आहे, त्यांनाही हा नियम लागू होणार आहे.

हेही वाचा – Hiring Policy: ‘प्रांतीय भेदभाव की सुरक्षा?’ या 4 राज्यांतील पुरुषांना थेट नोकरीच नाकारली; बंगळुरूच्या CEO च्या पोस्टने सोशल मीडियावर चर्चांना उधाण

देशातील चीज बाजारपेठ आणि दूध उत्पादनाची सद्यस्थिती

एक प्रमुख ग्राहक देश म्हणून, भारताच्या चीज बाजारपेठेचे मूल्य 2023 मध्ये 570 अब्ज रुपये होते आणि 2030 पर्यंत ते 1,848 अब्ज रुपयांपर्यंत वाढण्याचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे, ज्याचा वार्षिक वाढीचा दर 14 टक्के असेल. चीजचे उत्पादन 2025 मधील 2,58,000 टनांवरून वाढून 2031 पर्यंत 4,30,000 टनांपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. या वाढीमागे पिझ्झा, बेकरी उत्पादने आणि फ्रोजन फूड्समध्ये मोझारेलाचा वाढता वापर हे मुख्य कारण आहे.

दुसरीकडे, भारत हा जगातील सर्वात मोठा दूध उत्पादक देश असून, सरकारी आकडेवारीनुसार देशातील दूध उत्पादन 1950 मधील 17 दशलक्ष टनांवरून वाढून 2025 मध्ये 247 दशलक्ष टनांच्या वर गेले आहे. 2024-25 मध्ये हे उत्पादन 247.87 दशलक्ष टन इतके नोंदवले गेले, जे मागील वर्षाच्या तुलनेत 3.58 टक्के अधिक आहे. दरडोई दुधाची उपलब्धता दररोज 485 ग्रॅम इतकी असून, FSSAI च्या या नव्या नियमांमुळे खाद्य बाजारात अधिक पारदर्शकता येईल अशी अपेक्षा आहे.