MP attendance in Parliament India : लोकसभेचे कामकाज अधिक शिस्तबद्ध आणि पारदर्शक करण्यासाठी लोकसभा अध्यक्ष ओम बिर्ला यांनी खासदारांच्या उपस्थितीबाबत ऐतिहासिक निर्णयाची घोषणा केली आहे. आगामी 2026 च्या अर्थसंकल्पीय अधिवेशनापासून (Budget Session) खासदारांच्या हजेरीसाठी नवीन डिजिटल प्रणाली लागू केली जाणार आहे. या नव्या नियमानुसार, खासदारांना आता संसदेच्या लॉबीत किंवा बाहेर असलेल्या रजिस्टरमध्ये स्वाक्षरी करून पळ काढता येणार नाही. त्याऐवजी, त्यांना सभागृहात आपल्या निश्चित केलेल्या आसनावर बसूनच डिजिटल पद्धतीने उपस्थिती नोंदवावी लागेल.
हजेरी नसेल तर पगार कापला जाणार!
संसदेच्या नव्या नियमावलीनुसार, खासदारांची उपस्थिती आता त्यांच्या सक्रिय सहभागाशी जोडली जाणार आहे. जर एखादा खासदार उशिरा पोहोचला आणि त्याआधीच गोंधळामुळे किंवा इतर कारणास्तव सभागृहाचे कामकाज स्थगित झाले, तर त्या खासदाराला त्या दिवसासाठी 'गैरहजर' मानले जाईल. अशा परिस्थितीत, संबंधित खासदाराचा त्या दिवसाचा पगार आणि भत्ते (Salary and Allowances) कापले जाणार आहेत. केवळ संसदेच्या परिसरात असणे पुरेसे नसून, कामकाज सुरू असताना सभागृहात उपस्थित राहणे आता अनिवार्य करण्यात आले आहे.
शिस्त आणि पारदर्शकतेसाठी 'मास्टरस्ट्रोक'
अनेकदा खासदार केवळ सही करून निघून जातात किंवा कामकाजाच्या शेवटी येतात, असे निरीक्षण नोंदवण्यात आले होते. हे टाळण्यासाठी नवीन प्रणालीमध्ये एकदा सभागृह स्थगित झाले की, डिजिटल हजेरीची खिडकी (Window) आपोआप बंद होईल. यामुळे खासदारांना वेळेवर येण्यासाठी प्रोत्साहन मिळेल. 13 फेब्रुवारी 2024 पासून सुरू झालेल्या ई-बस प्रकल्पाप्रमाणेच संसदेचे हे डिजिटल रूपांतरण लोकशाहीच्या बळकटीकरणासाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे. या निर्णयामुळे संसदेची उत्पादकता वाढेल आणि जनतेच्या पैशांचा अधिक जबाबदारपणे वापर होईल, असा विश्वास अध्यक्षांनी व्यक्त केला आहे.
डिजिटल हजेरी आणि 'एआय'चा (AI) वापर
संसदेचे कामकाज 'हाय-टेक' करण्याच्या दिशेने हे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. ओम बिर्ला यांनी माहिती दिली की, आता खासदारांच्या आसनावरच मल्टीमीडिया उपकरणे (MMD) लावण्यात आली आहेत, ज्याद्वारे बायोमेट्रिक किंवा डिजिटल पद्धतीने हजेरी नोंदवली जाईल. यासोबतच, संसदेतील भाषणांचे जलद अनुवाद करण्यासाठी आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) तंत्रज्ञानाची चाचणी सुरू आहे. सध्या भाषणांचे भाषांतर करून ते वेबसाईटवर अपलोड करण्यासाठी सुमारे 4 तास लागतात, परंतु एआयच्या मदतीने हे काम केवळ 30 मिनिटांत पूर्ण होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे.
