आजच्या डिजिटल युगात बँक खाते उघडण्यापासून ते कर्ज घेण्यापर्यंत प्रत्येक लहान-मोठ्या कामासाठी नागरिकांना आपली वैयक्तिक माहिती बँकांसोबत सामायिक करावी लागते. मात्र, हीच संवेदनशील माहिती जर सायबर गुन्हेगारांच्या हाती लागली, तर मोठ्या प्रमाणावर ऑनलाइन फसवणुकीचा धोका निर्माण होतो. देशातील सर्वात मोठी सार्वजनिक क्षेत्रातील बँक असलेल्या ‘स्टेट बँक ऑफ इंडिया’ (SBI) बाबत अशीच एक मोठी आणि खळबळजनक घटना समोर आली आहे. बँकेच्या 3897 ग्राहकांची वैयक्तिक माहिती ‘डार्क वेब’वर उघड झाल्याची शक्यता बँकेने स्वतः मान्य केली असून, या प्रकरणाची गंभीर दखल घेत कसून तपास सुरू करण्यात आला आहे.
डार्क वेबवर लीक झालेल्या डेटामध्ये नेमके काय?
प्राप्त माहितीनुसार, ‘डार्क वेब’वर सापडलेल्या या डेटाबेसमध्ये ग्राहकांची नावे, लिंग, नोंदणीकृत मोबाईल नंबर, जन्मतारीख, ईमेल आयडी आणि घरचा पत्ता यांसारख्या वैयक्तिक तपशीलांचा समावेश असू शकतो. याशिवाय बँक शाखांशी संबंधित माहिती, CIF क्रमांक, ‘लीड आयडी’ (lead IDs) आणि कर्जाशी संबंधित नोंदी किंवा मेटाडेटा देखील लीक झाला असण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. हा लीक झालेला डेटा किती अचूक आहे आणि त्याचे नेमके स्रोत काय आहेत, याचा शोध घेण्यासाठी एसबीआयने आपली यंत्रणा कामाला लावली आहे.
कशी समोर आली डेटा लीकची ही घटना?
सुरुवातीला सायबर सुरक्षेशी संबंधित एका ऑनलाइन हँडलवरून असा दावा करण्यात आला होता की, ‘सिरियसिम’ नावाच्या हॅकर गटाने एसबीआयच्या सुमारे 3,75,000 खात्यांशी संबंधित डेटा हस्तगत केला आहे. जरी हॅकर गटांचे असे दावे म्हणजे डेटा लीकचा अंतिम पुरावा नसले, तरी 16 ऑक्टोबर रोजी ‘डिफेन्स सायबर एजन्सी’ आणि ‘CERT-In’ कडून बँकेला ‘डार्क वेब’वर माहिती झिरपल्याबाबतची सतर्कता सूचना प्राप्त झाली होती. त्यानंतर बँकेने तातडीने प्राथमिक पडताळणी केली असता 3897 नोंदींमध्ये ग्राहकांची वैयक्तिक माहिती असल्याची शक्यता दिसून आली.
एसबीआयची तातडीची पावले आणि ग्राहकांसाठी सुरक्षा खबरदारी
संभाव्य डेटा लीकची बातमी समोर येताच एसबीआयने आपली आपत्कालीन सायबर सुरक्षा यंत्रणा पूर्णपणे सक्रिय केली आहे. ‘CERT-In’ द्वारे मान्यताप्राप्त एका स्वतंत्र सायबर सुरक्षा संस्थेकडे या संपूर्ण प्रकरणाच्या चौकशीची जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. या माहितीच्या आधारे सायबर गुन्हेगार फसव्या कॉल, संदेश किंवा केवायसी (KYC) अपडेट करण्याच्या बहाण्याने ग्राहकांना लक्ष्य करू शकतात. त्यामुळे ग्राहकांनी कोणत्याही अनपेक्षित कॉलवर किंवा मेसेजवर विश्वास ठेवू नये.
