शारदीय नवरात्रीला 11 ऑक्टोबर 2026 पासून सुरुवात होत आहे. नऊ दिवस चालणाऱ्या या उत्सवात दुर्गा मातेच्या नऊ स्वरूपांची भक्तिभावाने पूजा केली जाते. नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी माता शैलपुत्रीची आराधना केली जाते. या दिवशी घटस्थापना करून देवीची पूजा करण्याची परंपरा आहे. जाणून घेऊया माता शैलपुत्रीच्या पूजेची पद्धत, घटस्थापनेचा मुहूर्त, मंत्र आणि नैवेद्य याबद्दलची माहिती.
नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी कोणत्या देवीची पूजा केली जाते?
नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी माता शैलपुत्रीची पूजा केली जाते. ‘शैल’ म्हणजे पर्वत आणि ‘पुत्री’ म्हणजे कन्या. पौराणिक मान्यतेनुसार, पर्वतराज हिमालय यांच्या कन्येच्या रूपात जन्म झाल्यामुळे देवीला शैलपुत्री हे नाव मिळाले. देवीच्या या स्वरूपाला शक्ती, श्रद्धा आणि स्थैर्याचे प्रतीक मानले जाते.
धार्मिक श्रद्धेनुसार, माता शैलपुत्रीची पूजा केल्याने जीवनात सुख, समृद्धी आणि उत्तम आरोग्य लाभते. त्यामुळे नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी अनेक भाविक देवीची विशेष पूजा करतात.
घटस्थापना कधी करावी? जाणून घ्या मुहूर्त
नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी घटस्थापनेला विशेष महत्त्व आहे. पूजेच्या ठिकाणी स्वच्छता करून देवीची स्थापना केली जाते. त्यानंतर कलशाची पूजा करून जव पेरले जातात. घरातील परंपरेनुसार आणि श्रद्धेनुसार घटस्थापनेचा विधी केला जातो.
206 मधील घटस्थापनेचे दिलेले मुहूर्त पुढीलप्रमाणे आहेत.
घटस्थापना मुहूर्त: सकाळी 6:31 ते 10:27
अभिजित मुहूर्त: दुपारी 12:01 ते 12:49
हे मुहूर्त स्थानिक पंचांगानुसार पडताळून घ्यावेत.
माता शैलपुत्रीच्या पूजेसाठी कोणते साहित्य लागते?
देवीच्या पूजेपूर्वी आवश्यक साहित्य तयार ठेवणे सोयीचे ठरते. यामध्ये कलश, नारळ, आंब्याची पाने, अक्षता, कुंकू, हळद, फुले, हार, तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, कापूर, फळे आणि नैवेद्य यांचा समावेश होतो. जव पेरण्यासाठी मातीचे पात्र आणि मातीही ठेवावी.
पूजेच्या वेळी स्वच्छ जागी देवीचे चित्र किंवा मूर्ती ठेवून श्रद्धेने पूजा करावी. त्यानंतर दिवा लावून फुले अर्पण करावीत आणि मंत्रांचा जप करावा.
माता शैलपुत्रीला कोणता नैवेद्य दाखवावा?
माता शैलपुत्रीच्या पूजेमध्ये पांढऱ्या रंगाला महत्त्व दिले जाते. त्यामुळे देवीला पांढरी मिठाई, बर्फी, दूध किंवा दुधापासून तयार केलेले सात्त्विक पदार्थ अर्पण करण्याची परंपरा आहे. देवीला पांढरी फुले अर्पण करणेही शुभ मानले जाते.
माता शैलपुत्रीचा मंत्र कोणता?
देवीची आराधना करताना पुढील मंत्राचा जप केला जातो.
ॐ ऐं ह्रीं क्लीं शैलपुत्र्यै नमः।
तसेच देवीची स्तुती करण्यासाठी पुढील मंत्र म्हणता येतो.
वन्दे वाञ्छितलाभाय चन्द्रार्धकृतशेखराम्।
वृषारूढां शूलधरां शैलपुत्रीं यशस्विनीम्॥
दुर्गासप्तशतीच्या पठणाचे महत्त्व
नवरात्रीच्या काळात दुर्गासप्तशतीचे पठण करण्याची परंपरा आहे. अनेक भाविक या दिवसांत देवीची आराधना, मंत्रजप आणि स्तोत्रांचे पठण करतात. धार्मिक मान्यतेनुसार, यामुळे मनाला शांतता आणि सकारात्मकतेची प्रेरणा मिळते.
नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी माता शैलपुत्रीची पूजा करून उत्सवाची सुरुवात केली जाते. या काळात श्रद्धा, भक्ती आणि सात्त्विकतेने देवीची आराधना करण्याला विशेष महत्त्व दिले जाते.
