नवरात्रीच्या नऊ दिवसांमध्ये देवी दुर्गेच्या नऊ स्वरूपांची भक्तिभावाने पूजा केली जाते. नवरात्रीचा तिसरा दिवस चंद्रघंटा मातेला समर्पित असतो. देवीचे हे स्वरूप शक्ती, शौर्य, धैर्य आणि निर्भयतेचे प्रतीक मानले जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार, चंद्रघंटा मातेची मनोभावे पूजा केल्याने भक्तांना आत्मविश्वास आणि मानसिक बळ मिळते. त्यामुळे नवरात्रीच्या तिसऱ्या दिवशी देवीची विशेष आराधना केली जाते. चला जाणून घेऊया चंद्रघंटा मातेच्या पूजेची पद्धत, मंत्र, नैवेद्य आणि पौराणिक महत्त्व.
चंद्रघंटा मातेचे स्वरूप कसे आहे?
देवीच्या मस्तकावर घंटेच्या आकाराचा अर्धचंद्र विराजमान असल्यामुळे त्यांना चंद्रघंटा असे नाव मिळाले. देवीचे शरीर सुवर्णाप्रमाणे तेजस्वी असल्याचे वर्णन धार्मिक ग्रंथांमध्ये आढळते. त्यांना दहा हात असून प्रत्येक हातामध्ये वेगवेगळी शस्त्रे किंवा प्रतीके आहेत. सिंह हे त्यांचे वाहन आहे. देवीचे हे रूप वाईट शक्तींविरुद्ध लढण्याची प्रेरणा देणारे मानले जाते.
चंद्रघंटा मातेची पूजा कशी करावी?
नवरात्रीच्या तिसऱ्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करावे आणि स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत. त्यानंतर पूजेचे स्थान स्वच्छ करून देवीची प्रतिमा किंवा मूर्ती स्थापित करावी. सर्वप्रथम गणपतीचे स्मरण करून कलशपूजा करावी. त्यानंतर चंद्रघंटा मातेचे ध्यान करून देवीला कुंकू, अक्षता, चंदन, फुले आणि धूप-दीप अर्पण करावेत.
देवीला लाल गुलाब किंवा पांढरी फुले अर्पण करणे शुभ मानले जाते. पूजेदरम्यान देवीच्या मंत्राचा जप करावा आणि शेवटी आरती करून कुटुंबाच्या सुखसमृद्धीसाठी प्रार्थना करावी.
चंद्रघंटा मातेचा मंत्र कोणता?
नवरात्रीच्या तिसऱ्या दिवशी देवीची उपासना करताना पुढील मंत्राचा जप केला जातो.
मंत्र:
ॐ देवी चन्द्रघण्टायै नमः॥
स्तुती मंत्र:
पिण्डजप्रवरारूढा चण्डकोपास्त्रकैर्युता।
प्रसादं तनुते मह्यं चंद्रघंटेति विश्रुता॥
श्रद्धेनुसार या मंत्रांचा जप केल्याने मन एकाग्र होण्यास आणि सकारात्मक विचारांना प्रोत्साहन मिळण्यास मदत होते.
देवीला कोणता नैवेद्य अर्पण करावा?
चंद्रघंटा मातेला दूध, खीर, खडीसाखर, साखर आणि मध यांसारख्या पदार्थांचा नैवेद्य अर्पण केला जातो. पूजेसाठी पिवळ्या किंवा पांढऱ्या रंगाची वस्त्रे परिधान करणेही शुभ मानले जाते. काही धार्मिक परंपरांमध्ये सोनेरी रंगाला विशेष महत्त्व दिले जाते. मात्र, पूजेतील सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे स्वच्छता, श्रद्धा आणि भक्तिभाव.
चंद्रघंटा मातेची पौराणिक कथा
पौराणिक कथेनुसार, महिषासुराने देवतांवर आक्रमण करून स्वर्गावर ताबा मिळवण्याचा प्रयत्न केला. त्याच्या वाढत्या अत्याचारांमुळे देवता चिंतेत पडल्या. त्यानंतर त्यांनी ब्रह्मा, विष्णू आणि महादेव यांच्याकडे मदत मागितली. तिन्ही देवांच्या दिव्य तेजातून देवीचे शक्तिशाली स्वरूप प्रकट झाले.
देवतांनी देवीला विविध शस्त्रे दिली. भगवान शंकरांनी त्रिशूळ, भगवान विष्णूंनी चक्र आणि इंद्रदेवांनी घंटा अर्पण केली. सिंहावर आरूढ झालेल्या देवीने महिषासुराशी युद्ध करून देवतांचे रक्षण केले, अशी धार्मिक कथा सांगितली जाते.
त्यामुळे चंद्रघंटा मातेची उपासना ही अन्यायाविरुद्ध उभे राहण्याची, धैर्य राखण्याची आणि संकटांचा सामना करण्याची प्रेरणा देणारी मानली जाते. नवरात्रीच्या तिसऱ्या दिवशी देवीचे स्मरण करून भक्त सुख, शांती आणि समृद्धीसाठी प्रार्थना करतात.
(Disclaimer : येथे दिलेली माहिती ज्योतिषीय ज्ञानावर आधारित आहे. याला कोणताही शास्त्रीय पुरावा नाही. जय महाराष्ट्र त्याची हमी देत नाही.)
