नवरात्रीत कन्यापूजन का करतात? असं आहे धार्मिक महत्त्व आणि पौराणिक कथा

Navratri Kanya Pujan Significance: हिंदू धर्मात शारदीय नवरात्रौत्सव हा आदिशक्ती श्री दुर्गादेवीच्या 9 विविध रूपांच्या पूजनासाठी अत्यंत पवित्र आणि फलदायी मानला जातो. नवरात्रीच्या 9 दिवसांच्या उपासनेची सांगता आणि व्रताची पूर्णता ही कन्यापूजनाशिवाय अपूर्ण मानली जाते. सनातन संस्कृतीत शतकानुशतके चालत आलेल्या या परंपरेनुसार 2 ते 10 वर्षे वयोगटातील लहान मुलींना साक्षात जगदंबेचे प्रतीक मानून त्यांची अत्यंत भाविकतेने पूजा केली जाते. कन्यापूजनामुळे घरातील नकारात्मक ऊर्जा नष्ट होऊन सुख, शांती आणि समृद्धीचा वास होतो, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे.

मुलींमध्ये वास करते देवीची शक्ती; 9 कन्या आणि हनुमानाची पूजा
शास्त्र आणि श्रीमद् देवीभागवत पुराणानुसार लहान मुली हे पवित्रता, निष्पापपणा आणि साक्षात दैवी ऊर्जेचे रूप असतात. वेगवेगळ्या वयाच्या मुलींमध्ये नवदुर्गेच्या वेगवेगळ्या 9 अवतारांचा वास असतो अशी मान्यता आहे. त्यामुळे अष्टमी किंवा नवमी तिथीला 9 लहान मुलींना आणि त्यांच्यासोबत भैरवनाथाचे प्रतीक म्हणून 1 लहान मुलाला (लंगूर) घरी सन्मानाने आमंत्रित केले जाते. त्यांचे पाय धुणे, कपाळाला कुंकवाचा टिळा लावणे, त्यांना छान भोजन देणे आणि भेटवस्तू देऊन त्यांचे आशीर्वाद घेणे ही केवळ एक धार्मिक विधी नसून भक्ती, सेवा आणि नम्रतेचे प्रतीक आहे.

नारी शक्तीचा सन्मान अन् पौराणिक पार्श्वभूमी
पौराणिक मान्यतेनुसार पृथ्वीवर जेव्हा जेव्हा अधर्म आणि असुरांचा अत्याचार वाढला, तेव्हा तेव्हा आदिशक्तीने विविध रूपे धारण करून दुष्टांचा संहार केला. ‘या देवी सर्वभूतेषु’ या श्लोकानुसार प्रत्येक स्त्री आणि बालिकेमध्ये महामायेचा अंश विद्यमान असतो. म्हणूनच घरामध्ये मुलीचा जन्म होतो तेव्हा ‘साक्षात लक्ष्मी आणि देवीचे आगमन झाले’ असे म्हटले जाते. नवरात्रीतील कन्यापूजनाची ही संकल्पना समाजाला असा संदेश देते की स्त्रिया आणि बालिका या महामायेचे रूप असून समाजात त्या सदैव आदराला आणि सन्मानाला पात्र आहेत.

हेही वाचा – असुरांचा संहार अन् अध्यात्माचा मार्ग! त्रिशूलपासून चक्रापर्यंत दुर्गा मातेच्या 10 शस्त्रांमागे दडलाय ‘हा’ गूढ अर्थ

2026 मधील शारदीय नवरात्रीत कन्यापूजनाच्या तारखेबाबतचा संभ्रम
यंदाच्या शारदीय नवरात्रौत्सव 2026 मध्ये तिथींच्या वेळेतील संयोगामुळे अष्टमी आणि नवमीच्या मुहूर्ताबाबत भाविकांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. धार्मिक परंपरेनुसार काही कुटुंबांमध्ये महाअष्टमीला (अष्टमी तिथी) तर काही घरांमध्ये महानवमीला कन्यापूजन करण्याची प्रथा आहे. यंदा अष्टमी आणि नवमी तिथींच्या वेळेची सरमिसळ एकाच कालावधीत येत असल्याने कन्यापूजन नेमके कोणत्या दिवशी करावे, याबद्दल भाविकांमध्ये मोठी उत्सुकता पाहायला मिळत आहे.

पंचांगानुसार कन्यापूजनाचा मुख्य दिवस आणि शुभ मुहूर्त
वैदिक पंचांगानुसार, यंदा सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2026 हा दिवस कन्यापूजनासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आणि शुभ मानला गेला आहे. या दिवशी अष्टमी आणि नवमी तिथीचा उत्तम योग जुळून येत आहे. मात्र, सूर्योदयाची तिथी आणि स्थानिक पंचांगानुसार पूजेच्या वेळेत व मुहूर्तात काही मिनिटांचा फरक असू शकतो. त्यामुळे भाविकांनी आपापल्या भागातील स्थानिक पंचांग आणि घराण्यातील कुलधर्म-कुलाचाराच्या परंपरेचा विचार करून कन्यापूजनाचा विधी करावा.

कन्या पूजनाचे शास्त्रोक्त फळ –
शास्त्रात नमूद केल्याप्रमाणे 2 वर्षांच्या कन्येला ‘कुमारी’, 3 वर्षांच्या कन्येला ‘त्रिमूर्ती’, 4 वर्षांच्या कन्येला ‘कल्याणी’, 5 वर्षांच्या कन्येला ‘रोहिणी’, 6 वर्षांच्या कन्येला ‘काली’, 7 वर्षांच्या कन्येला ‘चंडिका’, 8 वर्षांच्या कन्येला ‘शांभवी’, 9 वर्षांच्या कन्येला ‘दुर्गा’ आणि 10 वर्षांच्या कन्येला ‘सुभद्रा’ मानले जाते. या सर्व वयोगटातील कन्यांची पूजा केल्याने भक्ताच्या सर्व मनोकामना पूर्ण होतात, घरातील दारिद्र्य नष्ट होते आणि रोग-राईपासून मुक्ती मिळते असे मानले जाते.

नवरात्रीत कन्यापूजन करणे म्हणजे केवळ एक पूजाविधी नसून तो आपल्या समृद्ध सनातन संस्कृतीचा आणि स्त्री शक्तीचा गौरव आहे. मुलींना नमन करणे, त्यांना अन्नदान करणे आणि त्यांचा आशीर्वाद घेणे यातून मानवी मनात नम्रता आणि भक्ती भाव वाढीस लागतो. त्यामुळे आगामी शारदीय नवरात्रीत शास्त्रोक्त पद्धतीने 19 ऑक्टोबर 2026 रोजी कन्यापूजन करून श्री दुर्गादेवीची कृपा प्राप्त करण्याचे आवाहन ज्योतिष जाणकारांकडून करण्यात आले आहे.

हेही वाचा – पहिल्या दिवसापासून नवमीपर्यंत नवरात्रीचे 9 रंग कोणते? देवीची 9 रूपं, पूजेचं धार्मिक महत्त्व आणि रंगांची संपूर्ण यादी जाणून घ्या!