दुष्काळाचे सावट गडद! उजनी धरणातील पाणी आता केवळ पिण्यासाठी राखीव; ‘इतक्या’ दिवसांत शेतीला मिळणारे पाणी बंद होणार!

Ujani Dam Water Level: सोलापूर जिल्ह्यामध्ये निर्माण झालेल्या भीषण दुष्काळी परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी उजनी धरणासह (Ujani Dam) जिल्ह्यातील सर्वच जलस्रोत आगामी जुलै 2027 पर्यंत केवळ पिण्याच्या पाण्यासाठी राखीव ठेवण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय प्रशासनाने घेतला आहे. येत्या 15 ऑक्टोबरपर्यंत खरिपासाठीचे शेवटचे आवर्तन (Rotation) दिले जाणार असून, त्यानंतर शेतीसाठी पाणी सोडणे पूर्णपणे बंद केले जाईल, असे पालकमंत्री जयकुमार गोरे यांनी स्पष्ट केले आहे. जिल्ह्यातील 11 तालुक्यांमध्ये अधिकृतपणे दुष्काळ जाहीर करण्यात आला असून, आगामी काळात पिण्याच्या पाण्याची टंचाई भासू नये यासाठी उजनीतील सुमारे 30 ते 35 TMC पाणीसाठा पिण्यासाठी राखून ठेवला जाणार आहे.

अवघा 45 टक्के पाऊस अन् 90 टक्क्यांहून अधिक खरिपाचे नुकसान
यंदाच्या पावसाळ्यात सोलापूर जिल्ह्यात सरासरीच्या अवघा 45 टक्के पाऊस झाला आहे. यामुळे खरिपाची तब्बल 90 टक्क्यांहून अधिक पिके करपून गेल्याने शेतकरी वर्ग मोठ्या संकटात सापडला आहे. जरी सध्या उजनी धरण 95 टक्के भरलेले दिसत असले तरी आगामी काळात एल निनोच्या (El Nino) प्रभावामुळे सुमारे 10 ते 12 TMC पाणी बाष्पीभवन आणि इतर गळतीमुळे कमी होणार असल्याचा अंदाज प्रशासनाने बांधला आहे. दरवर्षी शेतीसाठी सुमारे 7.64 TMC आणि उद्योगांसाठी 3.25 TMC पाणी सोडले जात होते. मात्र, सात मध्यम प्रकल्पांपैकी 6 प्रकल्पांत 30 टक्क्यांपेक्षा कमी आणि 3 प्रकल्पांत 10 टक्क्यांपेक्षा कमी साठा असल्याने प्रशासनाला हा अत्यंत कठोर निर्णय घ्यावा लागला आहे.

जिल्ह्यातील ऊस पट्ट्याला मोठा दणका; गळीत हंगामावर प्रश्नचिन्ह
पाण्याच्या या कटू निर्णयाचा सर्वाधिक फटका सोलापूर जिल्ह्यातील तसेच उजनी बॅकवॉटरवर अवलंबून असलेल्या पुणे आणि अहिल्यानगर जिल्ह्यातील तब्बल 75 गावांमधील हजारो एकर ऊस शेतीला बसणार आहे. पाणी बंद झाल्यामुळे उसाचे क्षेत्र मोठ्या प्रमाणात घटणार असून, आगामी गळीत हंगामात (Crushing Season) साखरेचे उत्पादन आणि उसाची उपलब्धता यांवर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. जलसंपदा विभागाचे अधीक्षक अभियंता सु. स. खांडेकर यांनी स्पष्ट केले की, उजनीतील पाणी पिण्यासाठी राखीव ठेवण्याचा शासन निर्णय (GR) जारी झाला असला तरी शेतीच्या आवर्तनाचा अंतिम निर्णय कालवा सल्लागार समितीच्या (CAC) बैठकीत घेतला जाईल.

हेही वाचा – सकाळी ढगाळ वातावरण, दुपारी उन्हाचा चटका! राज्यात ऑक्टोबर हिटचा प्रभाव, पुढील 2 दिवस IMD चा अंदाज काय?

पाण्याचा वापर प्राधान्यक्रमाने; जनावरांचा चारा अन् पिण्याचे पाणी अग्रक्रमावर
प्रशासनाने जाहीर केलेल्या नवीन धोरणानुसार धरणातील पाण्याचा वापर करताना सर्वप्रथम मानवी पिण्याचे पाणी, त्यानंतर उद्योग, त्यानंतर जनावरांचे पिण्याचे पाणी व चारा पिके आणि शेवटी पाणी शिल्लक राहिल्यासच शेतीच्या सिंचनासाठी विचार केला जाईल. या धोरणावर शेतकरी संघटनेचे नेते संजय पाटील घाटणेकर यांनी प्रतिक्रिया देताना सांगितले की, भीमा आणि सीना नदीकाठच्या परिसरासाठी चाऱ्याचे नियोजन करणे अत्यंत आवश्यक आहे, अन्यथा जिल्ह्यात जनावरांच्या चाऱ्याचा गंभीर प्रश्न निर्माण होऊन भयावह परिस्थिती ओढवेल.

पाणी जपून वापरण्याचे जिल्हा प्रशासनाचे नागरिकांना आवाहन
पुढील पावसाळ्यापर्यंत म्हणजेच जुलै 2027 पर्यंत जिल्ह्याची तहान भागवणे हे प्रशासनापुढील मुख्य आव्हान असणार आहे. त्यामुळे नागरिक, व्यावसायिक आणि शेतकरी यांनी पाण्याचा थेंब अन् थेंब अत्यंत काटकसरीने वापरावा, असे आवाहन जिल्हाधिकारी आणि जलसंपदा विभागातर्फे करण्यात आले आहे. वाढत्या बाष्पीभवनामुळे होणारी पाण्याची तूट लक्षात घेता, प्रशासनाने आतापासूनच पाणी नियोजनाची कडक अंमलबजावणी सुरू केली आहे.

हेही वाचा – ऑक्टोबरची उष्णता करतेय हैराण? स्वतःला उष्णतेपासून वाचवण्यासाठी या टिप्स लक्षात ठेवा